گزارش کارگاه «آشنایی با نسخه شناسی و تصحیح متن»
به همت گروه زبان و ادبیات فارسی شورای بررسی متون، کارگاه دو روزه آشنایی با نسخه شناسی و تصحیح متن در پژوهشگاه علوم انسانی برگزار شد.
 
گزارش کارگاه «آشنایی با نسخه شناسی و تصحیح متن»
 
با عنایت به اینکه سنگ بنای بسیاری از مباحث ایرانشناسی، شناخت، معرفی و تصحیح و نشر آثار مربوط به این حوزه است و بدون تحقیقات مبسوط و موثّق در این عرصه کارهای انجام‌گرفته با تمسّک به نظریات انتقادی، ناقص و ناتمام است، برای پرکردن این خلاء و پی بردن پژوهشگران به اهمیّت این دست از پژوهش‌ها، کارگروهی در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی در میانۀ سال ۱۳۹۶  برای روشمند ساختن و آکادمیک کردن تحقیقات در این حوزه شروع به کار کرد. یکی از راهکارها و راهبردهای این کارگروه تربیت نیروی متخصص در متن‌پژوهی و نسخه‌پژوهی است و به همین جهت تصمیم گرفته شد تا با برگزاری کارگاه آشنایی مقدماتی با این حوزه‌ها تا حدی به تبیین اهمیت، جایگاه و رفع خلاء این دست از تحقیقات در دانشگاه‌ها پرداخته شود.
پس از اعلان و ارسال فراخوانی به مراکز علمی و دانشگاهی در این باب، و استقبال کم نظیرعلاقه مندان از تشکیل این کارگاه، در هفتم و هشتم آذر ماه سال جاری (۱۳۹۷ ش) چهارده ساعت آموزش مقدماتی در حوزۀ مطالعات متن‌شناسی و نسخه‌شناسی به شرح زیر برگزار شد.
صبح چهارشنبه و در نخستین جلسه، امید سروری به توصیف تاریخ فهرست‌نویسی و فهرست‌های موجود از نسخه‌های خطی فارسی در ترکیه، ایران و هند و برخی از سرزمین‌های اروپایی پرداخت. او در ادامه تعدادی از فهرستگان‌های تألیف شده در ترکیه، ایران، هند و کشورهای عربی معرفی کرد.
سپس امیر منصوری به معرفی برخی از فهرستگان‌های محلی، ملی و منطقه‌ای پرداخت و نحوۀ استفاده از منابع دیجیتال در شناسایی و بازیابی نسخه‌های خطی و متون تراثی را توضیح داد.
در جلسه دوم، عماد الدین شیخ الحکمایی و مهرداد چترایی به معرفی اجزای نسخه‌ی خطی و ویژگی‌های هر یک از این بخش‌ها پرداختند. تعدادی از تصاویر دستنویس‌های کهن را به نمایش گذاشتند و یادداشت‌ها، کاغذ، جلد، خط و سایر اجزای یک نسخۀ خطی را توضیح دادند.ایشان در ادامه در باب شیوه‌های درج مهر، مهر یک کتابخانه و ردگیری آن در سایر نسخه‌ها و تحقیق در علایق صاحبان کتابخانه‌ها سخن گفتند.
در بعد از ظهر چهارشنبه ، یعنی جلسۀ سوم،رضا موسوی طبری به تعریف رموز کتابتی پرداخت و رمز هریک از حروف را در نجوم، علم اعداد، آثار فقهی و قرآنی توضیح داد و پس از بیان رمزهای یک حرفی به تبیین برخی از رمزهای دو و سه حرفی پرداخت. همچنین تعدادی از علائم سجاوندی در نسخه‌های خطی را توضیح داد و بحث‌های تفصیلی را به دوره‌های بعدی جلسات موکول کرد.
در چهارمین جلسه، عماد الدین شیخ الحکمایی به تعریف نمایه پرداخت، شیوۀ نمایه‌سازی در متن‌های تراثی را به اشاره و به صورت بسیار خلاصه توضیح داد و برای نمونه راه نمایه کردن یک نام تاریخی طولانی (شامل شاخص، لقب، کنیه، نام اصلی، نام پدر، جد، مسکن، شغل و مذهب) را مشخص کرد و ادامۀ آموزش مبسوط را به جلسات اختصاصی این حوزه واگذاشت.
در صبح پنجشنبه و جلسۀ پنجمِ نشست ، محمدرضا موحّدی و محسن محمدی فشارکی بحث پیرامون انواع روش‌های تصحیح متن را آغاز کردند و چهار روش مورد وفاق اهل تصحیح را توضیح دادند و در ادامه به معرفی نسبت هریک از روش‌ها با دستنویس‌هایی که در دست هر مصحّحی قرار خواهد گرفت ، پرداختند. در پایان تعدادی از کتاب‌های تألیف شده در حوزۀ مبانی تصحیح متن را معرفی کردند و مزیّت و نقصان هریک را نسبت به سایر آثار به صورت خلاصه شناساندند.
در جلسۀ ششم و در ادامۀ سلسله کارگاه‌ها،  سعید شفیعیون و بهروز ایمانی به بیان شیوۀ مقدمه‌نویسی و تعلیقه‌نویسی برای متن‌های تراثی پرداختند و اجزای یک مقدمه و تعلیقۀ قابل قبول برای متن تصحیح‌شده را توضیح دادند و نسبت متن با مقدمه و تعلیقات با متن را تبیین کردند. ایشان در ادامه به تعدادی از منابع مرجع برای تعلیقه‌نویسی اشاره کردند و تفاوت تعلیقه‌نویسی در هریک از متن‌های تاریخی، ادبی، جغرافیایی و... را توضیح دادند.
در پایان، جلسه‌ای دوساعته با شرکت همۀ مدرّسان برای پرسش و پاسخ برقرار شد و هریک از شرکت‌کنندگان مشکلات و ابهامات خود را بیان کردند و مدرّسان حاضر در جلسه به حل و تبیین هریک از آن‌ها پرداختند. در ادامه تصمیم بر آن شد تا جلسات تکمیلی و پیشرفته در آینده برای عمق بخشیدن به آموخته‌های علاقه مندان به متن‌پژوهی و نسخه‌پژوهی تشکیل شود.






 
1397/9/11


نام و نام خانوادگی :
ایمیل :
* متن کامنت :
 

خانه چاپ ارسال به دوستان نسخه متنی کوچک کردن متن بزرگ کردن متن دانلود خروجی پی دی اف خروجی میکروسافت ورد
تعداد بازدید : 95
0/10 (تعداد آرا 0 نفر )